Συστημική Ψυχοθεραπεία

Η θεωρία των συστημάτων είναι ένα πεδίο σύνδεσης διάφορων όψεων της πραγματικότητας μέσα από το πρίσμα της ολιστικής και σχεσιακής αντίληψης του κόσμου. Τα προβλήματα γίνονται ορατά ως εγγενείς ιδιότητες των κοινωνικών συστημάτων, της οικογένειας και άλλων πλαισίων και όχι ως χαρακτηριστικό των ατόμων.

Γεννιόμαστε και εξελισσόμαστε μέσα σε συστήματα και ομάδες ισχυρής επιρροής, όπως είναι η οικογένεια. Τα μέλη του κάθε συστήματος αλληλοεπηρεάζονται και έτσι τα κατανοούμε σε σχέση με τους ρόλους και τη θέση του καθένα στο σύστημα.

Ο θεραπευόμενος κατανοείται και προσεγγίζεται ως μέλος ενός συστήματος που βρίσκεται σε συνεχή αλληλεπίδραση με τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας, της εργασίας, της δραστηριότητας και γενικά άλλων πλαισίων που εντάσσεται.

Το άτομο δεν προσεγγίζεται ως μονάδα που φέρει το πρόβλημα αλλά ως μέρος ενός συστήματος, τα μέλη του οποίου δυσκολεύονται εξ ίσου και συμμετέχουν στη δημιουργία των προβλημάτων. Η δυσκολίες αντιμετωπίζονται εντός των πλαισίων που δημιουργούνται και έξω από ορισμούς και διαγνωστικές ταμπέλες. Εδώ ο άνθρωπος είναι ο άνθρωπος και το πρόβλημα είναι το πρόβλημα.

Στη συστημική ψυχοθεραπεία, λοιπόν, δημιουργείται ένα έδαφος επικοινωνίας που επιτρέπει τη διερεύνηση εναλλακτικών οπτικών και νέων δυνατοτήτων στηριζόμενων στη δυναμική του θεραπευόμενου. Ο εαυτός κατανοείται σε σχέση με τους άλλους όντας παρατηρητής των μοτίβων αλληλεπίδρασης και επικοινωνίας, τα οποία γίνονται αντικείμενο αναστοχασμού και αλλαγής.

Συνοδοιπόρος ή παρατηρητής; Σύμμαχος ή εξερευνητής; Τίποτα από όλα αυτά ή όλα αυτά μαζί θα μπορούσαν να συνθέσουν την κατά τα άλλα αχαρτογράφητη θεραπευτική σχέση. Κόντρα στο κυρίαρχο ρεύμα της εποχής μας που θέλει τη θεραπεία να είναι μια ακόμα βιομηχανία όπου προσπαθούμε να διορθώσουμε τους ανθρώπους για να ταιριάζουν στο εκάστοτε κοινωνικό σύστημα, η θεραπευτική σχέση ανοίγεται σαν αυθεντικός χώρος αυτοέκφρασης και δημιουργίας.

Αν η ψυχοθεραπεία είναι συνάντηση, σύνδεση και αναστοχασμός, τότε πιθανόν να χρειάζονται τουλάχιστον 2. Η σχέση που αναπτύσσεται δεν είναι τίποτα άλλο από ένα πεδίο έκφρασης της αυτοαναφορικότητας του εξερευνητή. Ο χώρος, όπου απλώνεται η ευκαιρία να ανακαλύψει και να θυμηθεί τις δυνάμεις του. Δεν είναι απλά συνάντηση με ένα νέο πρόσωπο αλλά κυρίως με τον εαυτό του.

Αυτός που επιλέγει να μπει σε αυτή τη διαδικασία εμπιστεύεται τη σοφία που κρύβει ο πόνος του και το μυστήριο της προσωπικής του διαδρομής που βιώνεται με σεβασμό. Ο θεραπευτής είναι παρόν κρατώντας μια στάση εμπιστοσύνης στο ταξίδι του άλλου και στέκεται διακριτικά δίπλα του χωρίς να τον σκιάζει.

Θα μπορούσε, λοιπόν, η θεραπευτική σχέση να είναι από μόνη της μια σπίθα για τη μεταμόρφωση; Πιθανόν. Μια δοκιμή θα ήταν καλή ιδέα.